Çeviri: hasangdr, ismuta, Oktay Hanhan Canan Örmen, Kari Vaara
Nisan 1928.
Tanrım babama yardım et.
Tanrım sen her şeye kadirsin.
Lütfen babamı iyileştir.
Bana huzur ver.
Sana yalvarıyorum Tanrım, bana yardım et, babamı iyileştir.
Yüce Tanrım...
Amin.
GÜNLÜK
10 dakika sonra saat gece 11:30'u vuracak.
Bütün mumlar yanıyor.
Her şey çok güzel.
İçimde bir üzüntü var.
1929'da başıma gelen her şeyi yazmak istiyorum.
Okulda durumum iyi değildi.
Üç dersten kaldım.
Babam hastalandı.
Almanya'daki teyzemin yanına tek başıma gittim.
Sonra babam öldü.
Arkadaşım Maude öldü. Büyükbabam öldü.
Amandus Amca, Jenny Yenge ve kuzenim bir kazada öldü.
Bütün hatırladıklarım bunlar.
Tek istediğim mutlu bir yeni yıl geçirmek.
Yeni yıl bana neler getirecek acaba?
New York...
Adım Ingrid.
İşte benim hikâyem bu.
Geriye dönüp baktığımda kimleri görebileceğim?
Geriye ne kalacak?
Her zaman bir şeyleri saklarım.
Bütün kutuları ve çantaları doldururum.
Anılarım hep yanımda olsun isterim.
İsveç'de başladım oyunculuğa. Sonra Amerika'ya geldim.
Amerika maceram Hollywood'da 10 yıl sürdü.
Sonra İtalya'ya gittim. 8 yıl orada kaldım.
Daha sonra ise Paris'e gittim. Orada da 20 yıl yaşadım.
Şimdiyse Londra'da yaşıyorum. Tuhaf bir durum...
- Kendini evsiz hissediyor musun? - Evet.
- Çünkü... Evet mi? - Evet, evim olsun istemiyorum.
Neden?
Özgür olmak istiyorum.
- Gereksizler mi yani? - Evet.
Ingrid Bergman'ın filmlerinden, günlüklerinden ve...
...arkadaşları Mollie, Ruth ve Irene'e yazdığı mektuplardan uyarlanmıştır.
Ve dört çocuğunun anlattıklarından.
KENDİ AĞZINDAN INGRID BERGMAN
Ailemden sadece birkaç kişi gittiğimi biliyordu.
1939'daki GÜNLÜĞÜNDEN INGRID 23 YAŞINDA
Bromma'dan uğurlamaya arkadaşım Mollie ve sevgilim Petter gelmişti.
Uçakla Londra'ya, sonra gemiyle hayaller dünyası Hollywood'a geldim.
Hollywood'ta Selznick International Pictures ve United Artists ile...
...5 yıllık anlaşma imzaladım.
Sevgili Mollie...
...Bromma'da arkamdan o küçük ellerini sallamakla çok iyi ettin.
Geldiğin için teşekkür ederim Mollie.
Vedalaşmanın acısının dinmesini sağlamıştın.
Bu yolculuk inanılmaz bir tecrübe olacak.
Bromma'dan Hollywood'a.
Pia ve Petter'a iyi bak.
Geçen gece masada oturan bir adam bana...
..."Oyuncu olamazsın sen. Boyun çok uzun." demişti.
Ben de kendi kendime...
..."Beni hiç tanımıyor bu." demiştim.
"Dünyanın en utangaç canlısıydım. Ama içimde hiç durmayan bir aslan vardı."
İSVEÇ FİLM STÜDYOLARI 8 YIL ÖNCE
Spring, Råsunda'ya, İsveç Film Stüdyolarına geldi...
Bugün bir filmde figüranlık yaptım.
1931'deki GÜNLÜĞÜNDEN INGRID 16 YAŞINDA
O kapılardan geçmek harika bir duyguydu.
Kutsal bir mekanda gezinmek gibiydi.
Herkes tiyatro ve filmlerle ilgili konuşuyordu.
İlk defa bir filmde yer aldım. Umarım daha pek çok kez filmlerde yer alırım.
Landskamp (1932)
O resim sizde var mı?
Kafasını aradan uzatıyordu.
Her zaman etkilemiştir beni bu. O resme bakınca...
...bütün ailesini kaybeden bir çocuk olduğunu anlayabilirsiniz.
Ama ayrıca...
...hayatın harika, maceralarla dolu olduğunu da anlayabilirsiniz.
1933 KRALİYET DRAMA TİYATROSU
Tiyatro okuluna gitmişsin.
Nasıl oldu da sinema dünyasına girdin?
Tiyatro okulundaki ilk yılımın sonunda...
...yaz tatili sırasında, Karin Swanström'a şiir okumuştum...
...o da bana Munkbrogreven'de bir rol ayarlamıştı.
Munkbrogreven (1935)
Geç geleceksin değil mi?
Hayır. Gidip biraz hava alacağım sadece. Ne oldu ki?
Kapının anahtarını al.
Geç gelirsen milleti uyandırmazsın.
Sağ ol. İyi akşamlar.
Film dünyasına girmek için o güzel tiyatro okulunu bıraktım.
1935'teki GÜNLÜĞÜNDEN INGRID 19 YAŞINDA
Genç yaşta sahnede yer aldığım için sevinmeliyim.
Ama ben kamera önünde özgür olmayı seviyorum.
Umarım hata yapmamışımdır ve bir gün büyük bir oyuncu olurum.
Bu gece güzel göründüğünü söyleyebilir miyim?
On the Sunny Side (1936)
Her gece güzel görünmüyor muyum?
Görünüyorsun. Ama bu gece farklı bir şey var.
En yetenekli oyuncu olduğumu söyleyen dedikodular dolanıyor ortada.
Okul arkadaşlarım işsiz ama stüdyolar benim için kavga ediyor.
Düşünmesi bile korkutuyor beni.
Umarım onları yüzüstü bırakmam.
Beş yılda 10 filmde oynadım.
Intermezzo, Swedenhielms ve Dollar'da başroldeydim.
Umarım kendini beğenmiş biri olmam.
Petter yanımda olduğu için çok şanslıyım.
O olmasaydı ne yapardım acaba.
Benim güzel sevgilim, her şeyim, tek ve biricik aşkım.
Seni görmeme 5 saat, evlenmemize ise 11 gün var.
Nasıl sabredeceğim?
Keşke yanımda olsan da senin durmadan öpebilsem.
Beni hiç bırakmayacağını söylesen.
Seni hiç bırakmayacağımı söylesem.
İsveç'te kalmayı hiç planlamamıştım.
Kendi bildim bileli biliyordum bunu.
Herkesten uzak küçük bir ülkeydi.
Büyük yerlere gitmek istiyordum. Hep...
Başka bir ülkeye gideceğimi biliyordum.
Dünyayı görmeyi ölümüne istiyordum.
- Çok şıksın. - Tabii ki de. Durumu yerinde.
Ne dedin?
- Senin de güzel bir işin var. - Bir daha söyle. Neyim varmış?
Bizim de mi canımızı sıkacaksın?
Ne diyorsunuz ya? Bıktım ben işimden. Her gün, 8 saat durmadan çizim...
Benim için tek sorun, başka bir ülkeye gitmek...
...ve yeni bir dil öğrenmeye çalışmak.
Benimkine hiç benzemeyen bir dil.
Beni engelleyen tek küçük engel buydu.
1938'deki GÜNLÜĞÜNDEN
Bir sürü insan korkmuştu.
Sadece stüdyodakiler değil, bütün herkes.
Alman iş arkadaşlarım ülkelerinde olan olaylardan dolayı endişelenmişlerdi.
Çekimlerden sonra Petter ile buluştuk. Avrupa'yı gezmeye çıktık.
Kameram hep yanımda olmuştur.
Kameraya çekmeyi çok severim.
Babama çekmişim bu yönümle.
O beni kameraya çekerdi. Şimdi de ben dünyayı çekiyorum.
Bazen Petter çeker, ama genelde ben çekiyorum.
22 Eylül 1938.
Petter ile küçük bir kızımız oldu.
Adını Pia koymayı düşünüyoruz.
Petter, Ingrid, Aron.
Film dünyasının başındaki kişi birkaç kez bana teklifte bulundu.
Ama bu sefer teklifini kabul ettim.
Rüzgar Gibi Geçti'nin yapımcısı David O. Selznick...
...Intermezzo'nun yeniden çekiminde oynamamı istiyor.
Selznick'in ajansından Kay Brown...
...yeni doğum yapmış bir yıldız oyuncu bulmuştu karşısında.
Amerika'ya gelmeyi kabul ettiğim sürece...
...ne kadar gerekirse gereksin bekleyeceklerini söyledi.
Tabii ki de geleceğim.
Çok şey istemiyorum, her şeyi verin yeter.
Amerika. Sonunda.
1939'daki GÜNLÜĞÜNDEN
Selznick'in evine, kalacağım yere getirdiler.
Karısı Irene karşıladı beni.
Sonra David Selznick eve geldi.
Karşıma geçti, bana baktı, İngilizce'mi övüp evden gitti.
Selznickler parti düzenledi. Ben onur konuğuydum.
Kabarık kollu pembe elbisemle tek başıma oturdum.
Çok şık bir partiydi.
İnsanların teşrif edişini izledim.
Clark Gable, Joan Bennett, Cary Grant, Gary Cooper.
O kadar heyecanlıydım ki konuşamadım bile.
Düşünsene, Stockholmlu bir kızın etrafı...
...film yıldızlarıyla çevrili.
Selznick, 13.
Sessizlik.
Umarım bursu ben kazanırım.
Umarım.
Sınavları zor oluyormuş.
Sınavımı oldum ben. Hem de bugün.
- Bugün mü? - Evet.
Harika bir haber bu. Bunları niye içiyoruz o zaman?
Garson, şampanya getir. Mahzenindeki en iyi şişeyi.
- Şampanya mı? - Evet.
Gelecekteki sanatçılığına. Çok haklıydın.
Birinin gölgesinde olman hiç iyi olmazdı.
- Ama ben öyle bir şey demedim. - Biliyorum. Ben senin yerine diyorum.
Dünyayı kasıp kavurman gerekiyor.
Dalga geçiyorsun ama benimle.
Yetenekli biriyle kimse dalga geçmemeli değil mi küçük hanım?
Şampanya geliyor işte.
Ama daha önce hiç denemedim.
Kestik.
Sevgili Mollie...
...Hollywood'ta bana yardımcı olacak iki harika kadın ile tanıştım.
Ses eğitmeni Ruth Roberts bana nasıl harika İngilizce konuşulacağını öğretecek.
Irene Selznick ise...
...tuhaf ama oldukça heyecan verici bu dünyayı anlamama yardım edecek.
Yerime Pia'yı öp. Çok özledim onu.
Çekimlerden sonra eve geleceğim.
Setteki ilk günde Ruth ile tanışmakla çok iyi ettim.
Kendisi İngilizce dilinde harika bir öğretmen.
Ayrıca İsveç soyundan gelmesi, kişiliğimi anlamasına...
...bana Amerika'yı nasıl tanıtacağına...
...sadece dil olmamakla beraber...
...insanları ve düşünce yapılarını öğretmesine de yardımcı olmuştu.
Ona çok şey borçluyum. Beni bugünkü halime getiren...
...bizzat kendisi. Üzerimde çok emeği var.
İsveç'ten sonra ilk kocan da yanına geldi değil mi?
Intermezzo'dan sonra, bir film anlaşması için tekrar İsveç'e dönmüştüm.
Sonra savaş başlamış ve Selznick derhal dönmemi istemişti.
Küçük kızımı yanıma alıp geri dönmüştüm ben.
O ise savaşa gitmesi gerekir diye ülkede kalmıştı.
İsveç savaşa girmeyince ise daha sonra o da gelmişti.
Tekrar bir arada olduğumuz için çok mutluyum.
1940'taki GÜNLÜĞÜNDEN
Bir arada, Amerika'da.
Annemle beraber Hollywood'a gitmemiştim.
New York, Rochester'ta babamla birlikte kalmıştım.
Kendisi tıp fakültesine...
...annem de Hollywood'a film çekmeye gidiyordu.
Arada sırada gelirdi ziyarete...
...trenle yolculuk çok uzun sürüyordu çünkü.
Ne olursa olsun gelirdi yine.
Geldiğini hatırlıyorum ama sadece ziyarete gelirdi.
Her çekimin sonunda Rochester'a giderdim.
Kocam ise tatillerde gelirdi yanıma.
Pia ikimizde de kalırdı. Bazen bende, bazen onda.
Rochester'de yaklaşık bir yıl falan kalmışımdır.
Geçen kış oradaydım.
11 Ocak 1941.
Dr. Jekyll and Mr. Hyde filminde oynamak için her şeyi yaparım.
Küçük orospu Ivy Peterson'dan daha iyi hangi rol olabilir ki?
Veya Victor Fleming'den daha iyi bir yönetmen?
Hiç bu kadar mutlu olmamıştım.
Havalarda uçuyordum sanki.
- Sırtıma bakmak ister misin? - Bakmamı mı istiyorsun?
Hemen etkilenen bir değilsin, değil mi?
Çalışırken, hayatım tek başıma geçiyor. Stüdyoda kalıyorum.
14 haftadan beri bir gün bile dinlenmedim.
Rochester'a gidecek hiç vaktim yok. Pia, babasının yanında çok mutlu.
Çekimlerin bitmesine daha 6 hafta var.
Pia'yı görmeyeli 6 ay olacak.
İnsan her şeye sahip olamıyormuş.
Sonra Benedict Kanyonu'na taşındık.
Aklıma gelen, evimiz diyebileceğim ilk zamanlardı.
Köpeklerimiz vardı. Köpeklerle çok oynardım.
Sevgili Ruth...
...her zamanki gibi çok meşgulüm.
Ev, koca, çocuk... Bir kadına yetecek her şey var.
Jekyll and Hyde'dan hemen sonra yeni bir filmde yer alırım dedim.
4 aydır hiçbir şey çıkmadı. Bu sefer 2 ay daha uzun sürdü.
Her günün boşa geçtiğini düşünüyorum.
Sadece bir yarım hayatta.
Diğer yarım ise bir bavulun içinde paketlenmiş çürüyor.
Ne yapayım ben?
Hollywood. 5 Temmuz 1942.
Pek sevgili Mollie...
...sonunda tekrar çalışmaya başladım.
Casablanca isimli bir filmde oynuyorum.
Heyecan verici bir film.
Humphrey Bogart, erkek başrol oyuncu. Tanıyorsan tabii.
İlginç bir adam, yakışıklı bir yüzden ibaret değil.
Bir sürü erkek savaşa gitmiş.
Yapımcıların oyuncu, kameraman ve yönetmen bulması zor oluyor.
Bu hengâme daha ne kadar devam edebilir?
Almancam biraz gerilemiş.
Gestapo bu.
Yarın Paris'te olmayı umuyorlarmış.
Şehre girdiklerinde nasıl davranmamız gerektiğini anlatıyorlar.
Dünya harabeye dönerken biz aşık olmakla uğraşıyoruz.
Evet, epeyce kötü bir zamanlama.
On sene önce neredeydin?
On sene önce mi?
Bakalım...
Dişlerime tel taktırıyordum. Sen neredeydin?
İş arıyordum.
Benim için her şey çok iyi Mollie. Çok mutluyum.
Benim hakkımda o kadar güzel şeyler yazmışlar ki. Sevinçten ağlayabilirim.
İstediğim her şeye sahibim. Hayallerinin gerçekleşmesi inanılmaz.
Geçen sene ödülü alan Jennifer Jones'dan...
...Ingrid Bergman'a. MGM yapımın Gaslight filmindeki performansına.
Tebrik ederim Ingrid.
Sanatın ödülü, nezaketinse kalbimizi kazandı.
Teşekkür ederim.
Oscar için çok ama çok teşekkür ederim.
Umarım ilerde bunu hak ederim.
14 Haziran 1945.
Büyük bir serüvene atılıyorum.
Avrupa'ya gidiyorum.
Her yeri gezdim. Amerika kıtasınından Fransa'ya, İtalya'dan ve Almanya'ya kadar.
İtilaf devletleri Almanya'nın kaderi hakkında karar alıyor.
Yerle yeksan olan Berlin yavaş yavaş kendine geliyor.
Harap olmuş sokaklarda dolaşan başkentlilerin sayısı gittikçe artıyor.
Pazarlarda, paketlenmiş yiyeceklerle birlikte...
...suyu alınmış patatesler karneyle veriliyor.
Son on günde 2.5 milyon kilo tüketildi.
İnsanlar Şanzelize Caddesi'nden Concorde Meydanı'na doğru...
...harekete geçti.
Özgür bir Paris'te özgür Fransızlar.
Ingrid Bergman'ın tüm resimleri...
...Berlin'nin ve diğer yerlerin tüm sokaklarında boy gösteriyor.
Ingrid Bergman Berlin'e geldiğinde yalnızca Amerikalılara gösteri yaptı.
Almanlar kabul edilmedi.
Sevgili Ruth, benim için önemli olan biriyle tanıştım.
Bu Robert Capa, meşhur savaş fotoğrafçısı.
Paris'ten Berlin'e birlikte yolculuk yaptık.
Aşık oldum.
Bana nazik ve delicesine güzel olacağını filan yaz.
Ve Mart'ın 15'inde bir şişe şampanyayı soğutacağını da.
Seni küçük düşürecek ve kötü hale sokacak yüzlerce sözleşmeye...
...imza atma sakın.
Dikkatli olmalısın.
Başarılı olmak başarısızlıktan daha tehlikeli ve daha kötü bir şey.
Sana şöyle sesleniyorum. Hollywood'daki İsveçli aşkım.
Seni gerçekten seviyorum.
Heathrow Havalimanı.
Film yıldızı Ingrid Bergman ve yönetmen Alfred Hitchcock Hollywood'dan geldiler.
Pathé muhabiri ve Hitch görevlerini değiştirdi.
Habercimiz yönetti. Hitchcock da Ingrid'e soruları yöneltti.
- İlk defa mı İngiltere'ye geliyorsunuz? - Hayır. Hayır.
Balayını burada geçirdiğimi bilsen çok sevinirsin sanırım.
İngiltere'ye gelişiniz yanılmıyorsam çok iyi şeylerin kapısını açacak gibi.
- Benim için hiç iyi olmadı. Diyeyim de. - Olmadı mı?
- Senin için iyi olacak mı? - Pek düşünmüyorum.
Senin için biraz endişeleniyorum.
Çok teşekkür ederim. Lütfen endişelenme.
İsveçli yıldız makyaj yapmamasına rağmen Hollywood'dakilerden daha güzel...
Pazartesi sabahı. Herkes yorgun.
Kasım 1945.
Mollie, sevgili dostum.
Hitchcock'un Notorious filminde çok sık çalışıyoruz.
Çok yetenekli biri. Onunla her günüm çok mutlu geçiyor.
Beni çok ünlü biri yaptı. Hayal etmediğim şeylere sahibim şimdi.
Ciddi ve mizahi şeyleri birbiri içine katıyor. Komedi-dram çekiyor.
Cary Grant'ın kibirli ve kendini beğenmiş olarak düşündüm.
Ama daha önce çalıştığım başrol oyuncularına nazaran daha iyi biri.
İkimize de bir kadeh içki kaldı. Buz işi yazık oldu.
- Ne oldu? - Bitti.
- Ne bitti? - Buz.
Bu şarkıyı neden seviyorsun?
Çünkü çok boş söz var.
Ingrid'e nasıl rahatlaması gerektiğini öğretti.
Hitchcock'un dediğine göre...
...Ingrid filmleri çok ciddiye alıyormuş.
Bunun doğru olduğunu düşünüyorum.
Etkisi altına aldığını düşünüyorum.
Sevgili Ruth,...
Petter, benle Capa arasında neler geçtiğini biliyor.
Bunu inkar edemedim.
Bob, bazen iş için Hollywood'a geliyor.
Buluşuyoruz. Kendi kendine ayak bağı olmayacağını biliyorum.
Her zaman bir yerlere gidiyor.
Macar tarafı benim için çok iyiydi.
Beni içten değiştirdiğini hissediyorum.
Son şampanyamızı içiyoruz.
Hayatımın en kıymetli zamanlarında ilişkimi aniden kesiyorum.
Biri öğreniyor.
Hareketlerimizi çok iyi sergiliyoruz.
Ve sonsuza kadar mutlu yaşıyoruz.
Fotoğrafçıları ve kameramanları çok severdi.
Capa'yı bile. İşte bu şekilde aşkı tecrübe etti.
Victor Fleming'le delice bir aşk yaşadı.
Büyük ve tutkulu bir ilişkiydi bu.
Olan biten her şey merceğin içinden geçip film şeklini alıyordu.
Filmler bitmiş miydi? Buraya kadar. Güle güle.
Daha sonra babasından şunu öğrendi...
Bu benim düşüncem tabii.
Onun fotoğraflarını çekiyordu.
Sevgili babası... Annesini zaten kaybetmişti.
Kameranın öteki tarafındaki sevgili babası şöyle diyordu:
"Gülümse. Bana bak. Başını eğ!"
Sevgi, kameraya doğru gelip merceğin içinden geçiyordu.
Merceğe doğru bakıyordu, en sevdiğine, sevgili babasına.
Babasına karşı cilve yapmış.
Onunla birlikte oynamış.
Hatta birlikte poz vermişler.
Kamera merceğinin önünde kendisini çok rahat hissediyordu.
Nasıl poz vereceğini bilen birisiydi.
Babası zavallı birisiydi. Hatta beyin cerrahıydı da.
Babası... Çok farklı birisiydi.
Yeniden evlendiğinde doktorla evlenmesinin tesadüf sonucu olmadığına inanıyorum.
Aynı dili konuşabiliyorlardı.
Hollywood'un en son çıkan muhteşem filmi New York'da gösterime girdi.
Film yıldızı Ingrid Bergman'ı görmek için hayranlar sokağa akın etti.
Ve önceden planlanmış filmin galasına iştirak etti.
Bayan Bergman, film yönetmeni Victor Fleming'le birlikte.
Hollywood'a Hoşgeldiniz kadar gerçek olan...
...ve çok ses getiren yeni resmi Broadway hediye ediyor.
Jan Dark'ı ilk okuduğumda çok küçüktüm.
Daha sonra kitap, madalya ve heykel koleksiyonu yapmaya başladım.
Fransa'da bulunduğu yerleri gidip gördüm.
Gençliğinden ve cesaretinden olduğunu...
...düşünüyorum.
Olay, onun sesleri dinlemesiydi. Çok etkiliyordu.
Annemin Jan Dark'a bu kadar ilgi duymasına her zaman şaşıp kaldım.
Çünkü çok erken yaşta başladı.
New York'daki tiyatroda başladı.
Tabii ki onun bir filmini çekti.
Hikayenin içerisinde bir şeydi...
Yanılmıyorsam genç bir kızın şunları duymasıyla alakalıydı:
"Dikkate değer işler yapacaksın."
Dünya'ya açılacak ve mükemmel olacaktı.
Ruhani ya da buna benzer şeylerin olduğuna inanmıyorum.
Daha fazlası olduğunu düşünüyorum.
Köylü silik bir kızın kahraman olarak adlandırılması gibi.
İçimde yaşayan bir kuş gibiydi her zaman.
Küçükken bile, farklı ve yeni şeylerin özlemini çekiyordum.
Çok fazla şey gördüm fakat yine de yetmiyordu.
Kötülükleri bir kenara bırakıp mutlu olmayı deniyordum.
Özlemini duyduğum hiçbir mutluluğu asla anlamadım.
Petter'ın çalıştığı zamanlar ayrı yaşıyorduk.
Havuzlu bir ev istiyordum. Bunlar yıldızların sahip olduğu şeylerdi.
Sonunda bir evimiz oldu. İsteğimiz doğrultusunda düzenledik.
Ama sonradan içimde yaşayan kuş yeniden kanat çırpmaya başladı.
Francesco! Francesco!
Francesco!
Anne! Anne!
Hollywood'da Roma, Açık Şehir'i izledim.
Çok beğenmiştim. Ve bir tane satın aldım.
Rossellini'yle nasıl bağlantı kuracağımı bilmiyordum.
Şans eseri olduğunu düşündüm.
Başarısızlıkla sonuçlanan mükemmel ve güzel işler yapmak mümkün.
New York'da bir gün daha bekledim.
Ve başka bir Rossellini filmi daha izledim.
Aynı etkiyi yarattı. İyi bir sanatçı olduğunun farkına vardım.
Onunla çalışmak istediğim hakkında kendisine bir mektup yazdım.
Değerli Bay Rossellini,...
Filmlerinizden Açık Şehir ve Hemşehri izledim. Çok beğendim.
İngilizce ve birazcık Almanca konuşmayı bilen...
...bir de kendini Fransızca anlıyor gibi yapan...
...ve İtalyanca'da yalnızca "ti amo" diyebilen...
...İsveç bir yıldız arıyorsanız gelip birlikte bir film çekebiliriz.
Ingrid Bergman.
Bir erkeğe aşık olmak tutkunun bir nevi kaynaşmasıydı.
Tanıdığım bir adamla olması da çok değişik bir duyguydu.
Hollywood'dan gına geldi artık.
Ne kadar çok çalışırsam o kadar bırakmak ve başka şey yapmak istiyordum.
İstediğim ve benden beklemeyecekleri şeyler yapmak istiyordum.
Hollywood'dan ayrılmak istiyordum.
Film yapmanın başka bir yolu olduğunu hissediyordum.
Kanatlarımı da çırpmaktan tükendim artık.
Böyle bir görüntünün içerisinde olabilir miydim?
Bunun kadar gerçek olabilir miydim?
INGRID BERGMAN YANARDAĞIN ZİRVESİNDE FİLM ÇEKTİ
Nisan 1949.
Stromboli diye adlandırılan volkanik bir adada film çekiyoruz.
Gazetecilerden ve paparazzilerden çok uzakta.
Burası çok güzel.
Huzur dolu.
Hollywood görebilseydi beni.
Tüm ada filmin çekimine ilgi duyuyor.
Aktörler veya yan oyuncular gibi film setinde yarımcı oluyorlar.
Stromboli'ye doğru yola çıktığımızda... Aşağı doğru inişe geçiyorduk.
Salerno sahilinde durdu ve şöyle dedi: "Arabanın içinde bekle.
Aşağıya inip sana öncü olacak adamı getireceğim."
Sahile doğru indi. Tüm balıkçıları gözden geçirdi.
İki kişi arasında karar veremedi ve ikisini birlikte alıp geldi.
Bir şeyler taşıyacaklarını önceden düşündüler.
Film setinde çalışmak gibi.
Ve şöyle dedi: "Şu iki erkeği senin için tuttum.
Stromboli'yi gittiğimizde birlikte çalışacağız.
Ve hangisinin daha akıllı olduğuna bakacağız.
Senden uzun birini bulmak gerçekten çok zordu."
O zamanlarda çocuğundan ve kocandan ayrılıp...
...başka birine aşık olmak, şok edici bir şeydi.
Başka birine aşık olduğunu ve doğan bebeğini reddetmemesini...
...açıkça dünya önünde yapıyordu.
Amerikalı kadınlar için tehlikeliydim.
Radyodaki konuşmalarım bile tehlike olarak arz ediliyordu.
Rencide oldum tabii.
Yaptığım şeylere diğer insanların karışmaması gerektiğini düşünüyordum.
Bir sanatçının sanatçı olarak görmesi gerektiğini düşünüyordum.
Ekran önünde ya da sahnede ne yapıyorsa bunun için para ödüyordun.
Aldığın şey bu. Performansını beğenmiyorsan çekip gidebilirsin.
İnsanların özel hayatlarını ayıplamanın yanlış olduğunu düşünüyorum.
Olay o kadar genişledi ki hatta Washington'daki senatöre bile ulaştı.
Ingrid Bergman'ın yanıp kül olması Hollywood için daha iyi.
Afallamıştım. Eve gelmediğini söyledim.
Şaşırıp kalmıştım. Hayatının kötüye gittiğini düşündüğünü...
...babamdan ayrılıp, beni burada bırakmasına...
...bir türlü anlam veremiyordum.
Babamın mükemmel biri olduğunu düşünüyordum.
Şaşırıp kalmıştım.
Canım,...
Yazmak yerine keşke büyük bir kuş olup uçabilsem eve.
Fotoğrafınla konuşacağıma keşke yan yana olup konuşabilseydik.
Sevgili Pia,...
...hayatımız değişecek.
Bunu sana söylemek zor. Birlikte çok güzel bir şekilde yaşıyorduk.
Babanı ve seni çok sevdiğimi asla unutma.
Biz birbirimize aitiz. Bu hiçbir zaman değişmeyecek.
Gün olur ki başka biriyle yaşamak isteriz.
Bunlar ayrılıkla veya boşanmayla son bulur.
Sık olan bir şeydir. Ama çok can yakıcıdır.
Yazmayı ihmal etme. Ben de geri dönerim sana.
Umarım ki zaman hızla akıp geçer ve yakında birbirimizi görürüz.
Annen.
Petter.
Benim eşyalarımdan birkaç şey gönderebilir misin?
Ailemin fotoğraflarını... Onları çok özledim.
Pia'nınkini de özledim.
Bir gün senden tüm eşyalarımı isteyeceğim.
Bir sürü oda var ama onlar bekleyebilirler.
Tek sorun 16 mmlik filmler olacak.
Belki onları bana ödünç verebilirsin. Gençliğimde nasıl göründüğüme bakacağım.
Tamam. Bu bir tanesiyle birlikte hepsini alıyor...
...Rossellini'nin çocuklarını.
Tamam mı? Hazır mısınız?
Tarif etmek zorunda kalsam...
Annemi tarif edecek bir kelime mi? Zarafet derdim.
Tanıdığım en zarif kişiydi...
Sıcak ve komik ve...
Bir odaya girdiğinde odayı aydınlattığını düşünürdüm.
- Ama tevazu sahibiydi. - Evet.
Bütün hayatı boyunca var olan sessiz cesaret.
Bu zor seçimleri yapıyordu. Hayatı her zaman değiştiriyordu.
İsveçten Amerikaya. Sonra İtalya'ya. Sonra Fransa'ya. Sonra İngiltere'ye.
Yani her şeyi değiştiriyordu.
Her seferinde...yeni bir hayat, yeni dostlar, yeni aileleler ediniyordu.
- Bunu yapmak için cesaret ister. - Bir sürü enerji de.
Enerji, evet.
Arkasından koşmanız gerekirdi.
Biliyorum.
Sebatkârdı ve mesleğinden çok emindi.
- Güvenli birisi değildi. - Hayır, hayır.
Sanırım çoğu aktörler gibi çok utangaçtı.
Başka birisi olduğunda ise de rahat ediyordu.
- Rol yapmanının sevdiği tarafı buydu. - Kesinlikle.
Hikâyenin nereye gittiğini biliyordu.
Ne diyeceğini biliyordu çünkü metin elindeydi.
Bu inanılmaz mahcubiyet hissini yenmesini biliyordu.
Acaba hayata bu şekilde atılması ve sonuna kadar hayatı yaşaması...
...bunu yapamamış olan iki ebevenini görmesinden miydi?
Babası, evet ama annesi kelimenin tam anlamıyla yaşamaya fırsat bulamadı.
Bir çocuğu oldu ve öldü.
Farkında olmadan şunu diyordu...
"Hayatımın her anını dolu dolu yaşayacağım."
"Üçüncü çocuktum ama benden ufaklar öldü.
Birisi ölü doğdu, ötekiler de bir hafta sonra öldü.
Bu günceyi hep saklayacağım.
"1929 tarihli günceden" 14 yaş, iki ay ve üç günlüğüm.
29 ağustos 1915'de doğdum.
Ebeveynim Friedel Adler ve Justus Bergman'dır...
Vaftiz adım Ingrid'dir.
Asi ruhlu, gürültücü, aksi ve vahşiydim.
Annem sarılıktan 1918 yılında öldü.
Onu hiç hatırlamıyorum. Sadece fotoğrafları var.
Babam annemden 12 yıl sonra 29 temmuz 1929'da kanserden öldü.
Okulumun tiyatro klübünün başıydım.
Dans etmesini severim. Çok tutarlardı beni.
Evet, çok kederli ve çok yalnız bir çocuktum.
Sanırım konuşabildiğim kişilikler yarattığımdan...
...kendimi kurtarabildim...
...çünkü okulda müthiş utangaçtım ve herkesten utanırdım.
Etrafımda bütün bu hayali kişilikler olduğunda...
...onlarla konuşabilirdim. Onlar da istediğim gibi cevap verirlerdi.
İşte böylece artist oldum, yaptığım işin artistlik olduğunu bilmeden.
Gerçekçilikten kurtulup...
...kendi hayal dünyama gelmekten çok mutluydum.
"Fiorelle Marini, Rossellini çocuklarının kuzeni" İşte burada. Ev şu.
Yavaşlayın. İçeri giremeyiz.
Buradan bakacağız.
Burada duralım... sağda.
Ingrid ablam gibiydi.
Ben de küçük kardeşi.
Bu şekilde hissediyorduk.
Hemen beni kanatları altına aldı.
Sanırım Pia'yı Amerika'da bırakmıştı da ondan.
Pia ile aynı yaşta olan biriyle konuşmaktan hoşlanıyordu.
Sonra ben elbette büyüyüp yetişkin oldum...
...ve birbirimizle iyi dost olduk.
Çok sıkı bir dostluğumuz vardı.
Bir gün annem bana dedi ki...
"Fransa'ya gitmelisin çünkü Ingrid Bergman orada."
Orada bir kuzenimin villası vardı.
Otellerde çok paparazzi olduğundan...
...Roberto dayım ve Ingrid o villada saklanıyorlardı.
Bahçedeydim, beni çağırmalarını bekliyordum.
Çam kozalakları arıyordum.
Yerde oturuyordum.
Birden iki ayak gördüm.
Onun ayaklarıydı.
Yukarı doğru baktım.
Oydu. Bana gülümsüyordu.
İşte böyle karşılaştık.
İlk gördüğüm ayakları olduğundan onu güldürmüştü.
Kamera önüne ilk ne zaman çıktınız?
- Stromboli içindi. - Başka bir film yapmayacağım demiştiniz.
Öyle dedim çünkü çok korkunç bir zamandı.
Ama... Bütün yaralar iyileşir.
Anlıyorum.
Tekrar çalışmak istiyordum.
Tek başıma kurtulmaktansa, onlarla birlikte kaybolmayı tercih ederim.
Aradığım gerçekçiliği İtalyan filmlerinde buldum mu?
Evet. Buldum. Gerçekten buldum.
Ama o zaman Amerika'da on sene eğitim görmüştüm...
...bir o kadar da İsveç'te değişik bir usülde çalışmıştım.
Bir metin ve diyalog vardı...
...ezberleme zamanı ve saire...
Hepsi tuluat olan bir sürü şey yapmak çok canımı sıkıyordu.
Diyalogu kendin yapmak ise... Bunu yapamıyorum.
O zaman dedi ki, "Bu diyalogu her gün sen yap."
Yani 1951 yılında Avrupa'da bir kokteyl partisi vardı.
"Konuşmayı sen yap" diyordu.
"Eve insanlar geliyor, içki alıyorlar, bunlarla konuşacaksın."
Niye bunları oturup yazacağım?"
Ama yapamıyordum. Ne diyeceğimi bilemiyordum işte.
Bunu yapacak bir artist olmadığımı idrak ettim.
İşte böyle.
Yani bu filmler o kadar kötü değildiler.
Sadece halk bunları beğenmedi.
Stromboli'nin kötü bir film olduğunu sanmıyordum.
Çok dokunaklı bir film olduğunu sanıyordum. Harikulade bir hikâyeydi.
Ama halk özel skandala o kadar kendini vermişti ki...
...başından beri buna karşıydılar.
Annem hep bir sürü fotoğraf ve film aldı.
Babamın çektikleri de vardı. Yani...
...evde çekilen filmlerden fazlası vardı. Bir devamlılık yaratıyordu...
...ailenin varlığını ve kutlamasını yapıyordu.
Hep nükte ve sıcaklıkla bakıyordu.
Anne ve babasını çok erken kaybettiğinden...
...bu fotoğraflar onun için özellik taşıdılar...
...bir bakıma köklerini sembolize ettiler.
Saatlerce çekilmiş filmlerim var. Çok can sıkıcı oluyorlar.
Bütün ebeveynler çocuklarını aynı şeyi üç saat yaparken çekerler.
Ama onun filmleri komik ve çok dokunaklı olur.
Babası ona anıların önemini verdi.
Ağabeyi veya kız kardeşi olmadığı gerçeği üzücüydü.
Sonra babasını kaybetti. Çok gençti, çok erken oldu, ona hayrandı.
Müthiş biriydi, o da kızına hayrandı.
Çok hassas biriydi, daima yanındaydı ve ona tapıyordu.
Annesi için çok önemliydi.
Jan Dark'ın İsveç-İtalyan çocukları buradalar.
Roberto Rossellini, Ingrid Bergman'la birlikte Stokholm'a gelmiş.
Bergman, Jan Dark rolünü oynayacak.
Piyes turneye çıktı, Barcelona'dan geliyorlar.
Rossellini'nin çocukları anneleriyle pek ilgili görünmüyorlar.
İsveç tahta atlarını tercih ediyorlar.
Benim için onu perdede görmek, zevk yerine işkenceydi.
Niye olduğunu söyleyeyim.
Çünkü sahnede, özellikle tiyatroda rol yaparken...
Sahneye çıkmadan önce çok fazla işkence çekiyordu.
Çok sinirliydi, terliyordu. Bunu bir çocuk olarak görebiliyordunuz.
Ne yaptığını gördüğümden gerçekten panik geçiriyordum.
Sonra,mesela, şey...
...sahnede ilk gördüğümde, şey esnasındaydı...
...Jan Dark rolündeydi.
Böylece başlangıçta sahneye çıkmadan önce çok sinirliydi.
Sonra sahneye çıktı. Bir çocuk için çok sıkıcı bir piyes.
Sonunda annenizi sahnede yakıyorlar...
...halk olanları teşvik ediyor.
Benim için bir şok oldu. Çığlık attım.
Dışarıda geçirdiğim 16 yıl boyunca...
...İsveçte sahneye dönmek umudumu asla kaybetmedim.
BİR YILDIZIN DÜŞÜŞÜ
Bu umut buhar oldu.
PARA İÇİN GÖRÜNÜYOR
INGRID BERGMAN İÇİN YAKICI BİR KONUŞMA
Elbette bir artist tenkide dayanmalı.
Aksini söylemiyorum.
Bu kadar yıl sonra geri döndüğüm için mi?
Başarı, şöhret tanıdım, ödüller kazandım...
...kişiliğim için değil.
İnsan olduğum için değil. İyi bir İsveçli olduğum için değil.
Ödüllerin bunlar için olduğunu sanmıyorum...
...ama Amerika ve İtalya'da yaptığım filmler içindi.
Kimse kendi ülkesinde peygamber olmaz. İsveç'e geri döndüm.
Tenkidin kendi ülkesinde dışarıdakinden...
...daha sert olduğunu keşfetmek ilk defa olmuyor.
Sevgili Ruth,
Burası o kadar güzelki...
Bir sürü kar var.
Alıştıklarında çocuklar bayıldılar.
Bütün arkadaşlarımı buldum.
Roberto'nun yeğeni Fiorella burada bizimle.
Onu çok seviyorum. Bana Pia gibi geliyor.
Roberto Stockholm'de fazla bulunmuyor.
İspanya'da film çevirmeyi düşünüyor sonra Fransa'da.
Fransa'da iş yapmaya bayılıyorum.
Umarım bir gün birisi teklif getirir.
Amerika'dan son olarak dört teklif aldım.
Billy Wilder'in filmi, Gary Cooper'le birlikte.
Kabul etmeyi çok isterdim ama Hollwood olmaz.
"Hiç kimse, ne Amerikan Senatosundaki siyasetçiler...
...basın, ne de kilise. Benden başka kimse nasıl yaşayacağımı söyleyemez.
JEAN RENOIR 1955 Elena ve adamları... Bu Ingrid Bergman'dır.
Bu görmeye alıştığımız rolden başkasını oynayan Ingrid Bergman'dır.
Ona bir komedi çevirtmek istedim.
İhtiyacı olduğunu hissetim.
Mesleğinde komedi oynamanın zamanı gelmişti.
Jean ve ben çok iyi arkadaş olduk.
Onun için bir film çevirmeyi çok istedim.
"Hayır, çok büyük bir yıldızsın." dedi.
"Ama bir gün aşağı geleceksin" dedi, "O zaman bir ağla orada olacağım."
Roberto ile çevirdiğimiz filmler...
...o günlerde çevirdiklerimizler tutmayınca...
...ilişkilerimiz doğal olarak gerginleşmişti...
...diğer kişiler gelip benimle çalışmak istiyordu.
Roberto ise başka kimseyle çalışmamı istemiyordu.
Sonra çok saygı duyduğu Jean Renoir, ağım, geldi...
"Ingrid'le bir film çevirebilir miyim?" dedi.
Trajik bir aşk hikayesi istemişti.
Bir gün," Eğlenmeni ve insanları güldürmeni istiyorum," dedi.
Ve Elena'yı yarattı.
Jean güldürmeyi sever.
Evet, evet!
- Sen de öyle! - Evet, öyleyim.
Rejisör olarak çalışılması kolay biri miydi?
Evet, kolaydı çünkü aktörlerini çok severdi...
...o kadar dikkatli ve şevkliydi.
Bir sahneyi oynadığımızı seyrederken o da birlikte oynardı.
Gerçekten bizle beraberdi.
Bu gece içkiler bizden!
Çok kuvvetli değil. Votkaya alışığım. Çok daha kuvvetlidir!
- Votka nasıl kokar? - Hiç!
Kırmızı şarabı tercih ederim! Daha fazla içebilirsiniz!
Sanırım Renoir ona genel olarak filmleri öğretti.
Cemiyette filmlerin rolünü.
Filmler içtimai bir sorumluluk taşır mı?
Cemiyetimiz üzerinde etkisi var mıdır?
Sadece eğlendirmeye mi yarar? Bu bile çok büyük bir sosyal etki yapar.
Sanırım bunu hiç düşünmemişti.
Sadece filmde rol almayı seviyordu, başka biri oluyordu.
Utanmaya zamanı olmuyordu.
Sanırım değişik bir boyutta düşünmeye Renoir'la birlikte başladı.
Ve böylece Renoir babamın filmlerini anlayacak kapıyı açtı...
...veya o gelenekteki diğer rejisörlere de bunu yaptı.
Elbette babama çok yakındı.
Ama sonunda onunla birlikte çalışmayı pek istemedi...
...çünkü babam diğer aktörlerle asla çalışmadı.
Babamla çalışmak elbette çok zordu.
1956 da babam çalışmak için Hindistan'a gitti. Ortalıkta yoktu.
O zaman hepimiz annemle beraber Paris'e gittik.
Meşhur Raphael otelinde kocaman bir süit tutmuştuk.
Her şey mükemmeldi, çok lükstü.
Otel'in kapıcısı bana bakıyodu.
Belki de olağan değildi, normalden değildi, ama gene de...
...eğlenceliydi. Çok iyi vakit geçirdik.
Lüks içinde yaşarken şikâyet etmezsiniz.
Sevgili Mollie,
Burada Paris'te sahneye çıkıyorum.
Komik bir piyes.
Roberto hâlâ Hindistan'da film çeviriyor.
Dostum Kay Brown bir Amerikan filminde bana bir rol bulmaya karar vermişti.
Anastasia adlı piyesi bana gönderdi.
Rejisör Anatole Litvak bunu film hâline sokacak.
Roberto memnun olmadı.
Ağzına geleni söyledi ve Ferrarisini bir ağaca toslamakla tehdit etti.
Ama kararımı vermiştim.
Rahat edebileceğim filmler çevirmeliyim.
Kameramen yerini aldığında yıldızlar Ingrid Bergman...
..ve Yul Brynner son talimatları rejisör Anatole Litvak'tan alırlar.
Rejisörüm Anatole Litvak.
Bu rol için beni istedi.
Sonra dehşete düşmüş bir Amerikan şirketi ile büyük kavgamız başladı.
Litvak ise "Kızı alamıyorsam bu filmi yapmıyorum" deyip çıktı işin içinden.
Günün sorusu şu:
Ingrid Bergman'ı bu programda görmek ister misiniz? Karar sizin!
Ve karşınızda New York Daily News'dan, Ed Sullivan.
I know that she's a controversial figure.
Karar tamamen size bağlı. Eğer onu programımızda görmek...
...istiyorsanız bana yazıp haber verin.
Eğer istemiyorsanız, bunun yapılmamasını düşünüyorsanız...
...yine bana haber verin.
Çünkü bence bu sizin kararınız.
Bundan dolayı sizin kararınızı öğrenmek isterim.
Bence, çoğunuzun da öyle düşündüğü gibi...
...bu kadın zaten 7.5 yılını geçirdi.
Yani 7.5 yıl hatasının bedelini ödedi.
Bazıları öyle düşünmeyebilir, ama ne düşünüyorsanız düşünün-
Zarf lütfen.
1957 Akademi Ödül Töreni
Kazanan, Anastasia filmiyle Ingrid Bergman.
Ağırmış.
Ingrid'in bu ödülü kazanma ihtimaline karşı buraya davet edilmiş olmam...
...büyük bir ayrıcalık.
Ve şimdi ödülü kazandığına göre onun yerine teşekkür etmek de ayrı bir ayrıcalık olacak.
Lakin onun bu ödülü aldığı haberini duyduğunda hissedeceği duygunun...
...yoğunluğunu veya derecesini bilmeme imkan yok.
O yüzden sevgili Ingrid, eğer beni şimdi duyuyorsan...
...ya da bu yayını izliyorsan...
...bilmeni isterim ki, diğer tüm adaylar...
...ve Anastasia'da birlikte çalışmış olduğun insanlar...
...ayrıca sevgili Hitch ve Leo McCarey...
...ve bu gece burada New York'da bulunan herkes...
...sana tebriklerimizi, sevgilerimizi...
...hayranlıklarımızı ve güzel düşüncelerimizi gönderiyoruz.
Teşekkürler.
İkinci kez Akademi Ödülü'nü kazanmak nasıl hissettiriyor Bayan Bergman?
Çok ama çok mutluyum. Kim mutlu olmazdı ki?
Oldukça büyük bir zevkle çalıştığım sinema filmlerinden biriydi.
Herkes her konuda çok yardımcı oldu. Bundan daha iyisi olamazdı.
Herkese çok minnettarım.
Peki ya çocukların bu konuda ne düşünüyor?
Oldukça heyecanlandılar.
Tüm bu olayların ne için olduğunu anladıklarını pek sanmıyorum ama...
...bahsetmeden geçemeyeceğim ki, dün o heykeli almayı gerçekten istiyordum.
Bu sabah koşarak yanıma geldiler ve heykeli alıp almadığımı sordular.
Bahçeye koyabileceğimiz büyük bir heykel olduğunu düşünüyorlardı sanırım.
Tek bir ömür süresince, azizeydim fahişe oldum ve şimdi tekrardan azize oldum.
Amerika'yla yüzleşmek zorunda olduğum, o an geldiğinde...
...yalnızdım ve dedim ki, "İşte buradayım isterseniz...
...beni taşlayabilirsiniz ya da bana tekrardan kucak açabilirsiniz."
Çok ama çok gergindim.
Çünkü Amerika seyircisi ve basınıyla karşılaşacağımı biliyordum.
Şu anda Ingrid Bergman New York'da.
1949'dan beri ilk kez ABD'ye ziyarette bulunuyor.
Ziyareti sırasında, kendisine New York Film Eleştirmenleri Birliği ödüllerinde...
...1956'ın en iyi aktrisi ödülü takdim edildi.
Bu New York ziyaretin için herhangi bir korkuya veya endişeye kapılmış mıydın?
Hayır hiç kapılmadım. Eğlenceli bir ziyaret olarak baktım.
Güzel olacağını düşündüm çünkü hayatım boyunca...
...üzerinde çok düşünmeden yaptığım şeyler oldu.
Hayatımı eğlenceli ve heyecanlı kılan şey de bu.
Geçmişe dönüp baktığında son birkaç yıl içinde...
...yaptığın şeyler için hiçbir pişmanlık duydunuz mu Bayan Bergman?
Hayır, hiçbir pişmanlık duymadım.
Yapmadığım şeyler için pişmanlık duyarım, yaptığım şeyler için değil.
Ne hissettiysem onu yaptım. Yani hiçbir zaman-
Hamurumda cesaret ve macera duygusu var.
Hayatım boyunca böyleydim.
Ayrıca mizah duygusu ve biraz da sağduyu var.
Oldukça yoğun bir yaşamım oldu.
Hiçbir pişmanlığı yoktu.
Bunu söylerken "Kimse umurumda değil." demek istediğini sanmıyorum.
Hollywood'a önem veriyordu. Arkadaşlarını seviyordu, kızını seviyordu.
Hatta diğer kocasına son derece saygı duyuyordu.
Ama onda macera duygusu vardı.
Ve dolu dolu yaşanması gereken koca bir hayat vardı.
Kendini durdurabileceğini sanmıyorum.
18 yaşına kadar babamın velayeti altındaydım.
Babam beni Avrupa'ya annemi görmeye götürmüştü.
Annem beni görmek için ABD'ye gelmemişti.
Ama babam beni onu görebilmem için Londra'ya götürmüştü.
Tarafsız bölge tarzı bir yerde buluşmuştuk. İtalya'da değil.
18 yaşındayken ilk kez annemi ziyarete gittim ve onunla kaldım.
Irene sevgilim...
Pia yaklaşık 5 yıl sonra Paris'e geldi.
Pia'nın uçağı gazeteciler ve paparaziler tarafından çevrelenmişti.
Ama uçağın içinde birbirimize ayırabildiğimiz birkaç dakika oldu.
Tekrar birlikte olduğumuz için çok mutluyduk.
18 yaşında ve Roma'yı ilk kez ziyaret ediyordu.
10 yaşından beri annesini 2 haftadan fazla görmemişti.
Rossellini'den olan 3 çocuğu da Santa Marinella'da.
Roberto Rossellini, Hindistan'da film çekiyor ve tüm gazeteler onunla meşgul.
Ingrid oldukça mutlu görünüyor.
Kendisini ailesine adayan iyi bir anne ve sevgi dolu bir eş gibi.
Gençler terasta dans ediyor. Ben de sanki yaşlıymışım gibi yere uzanıyordum.
Yaşlı hissettiğimden değil. Oyunun bir parçası olduğu için.
Ama çok mutluyum, yalnız olmayı tercih ederim.
Çok istenilen şey yerine yalnız olmanın daha iyi olduğuna karar verdim.
Pia burayı seviyor. Her şeye açık ve her şeyi seviyor.
Ondan küçüklere karşı kibar.
İlk gün bana bir sonraki yaz buraya gelmeyeceğini söylemişti.
İkinci gün ise burası bu kadar güzelken Amerika'ya dönmeye...
...ne gerek olduğunu söyledi.
Her günü parti havasında yaşamaya bakıyoruz.
Ne kadar mutlu olduğumu sana anlatamam.
Ingrid Bergman ve Roberto Rossellini arasındaki dava-
Sevgili Ruth, Roberto ile mutluluğu tattım.
Ama mutsuzluğu da onunla tattım.
Onunla yaşamak için çok uğraştım.
Lakin yaşantımın değiştiğini biliyordum.
Beni terk etti.
Hindistan'da bir kadından bebeği olacaktı.
Garip bir şekilde rahatlamış hissediyorum.
Bir çocuğun ailesinin boşanırken yaşadıklarını bir de...
...düzinelerce paparaziler etrafını sarmışken düşünün.
Çok ama çok zor bir süreçti.
Bizim arabanın arkasındayken...
...paparaziler tarafından çekilmiş fotoğraflarımız vardı.
Çok korkmuştuk.
Eğer oyunculuğumu benden alırsanız, ölürüm.
Lars harika bir adam, Ruthie.
Çok mutluyum.
Bu sefer sanırım doğru kişiyi buldum.
Çekirge 3 kez sıçrar. İsveçli olması da sence garip değil mi?
Birbirimizin aynısıyız.
Umutla dolduğumu hissediyorum.
Bence en küçük çocuğum onu kabullenebilir.
Pia ise biraz üzülüp, şaşırabilir.
Neden içimizden herhangi biriyle yaşamak istemedin?
Roberto Rossellini ile birlikteyken çocuklarıyla yaşamamıştı.
Onları İtalya'da bırakıp, Fransa'ya bir sinema yapımcısıyla yaşamak için yerleşti.
Bir yapımcıyla yaşamayı, çocuklarına tercih etti.
Sanırım pek eğlenceli değildik. Başka ne diyebilirim ki?
Çok üzgünüm.
Çocuklar bunu duymaktan pek hoşlanmaz ama gerçek şu ki...
Köpeğim geliyor.
Gerçek şu ki, bazen çocukların o kadar da ilgi çekici olmadıkları.
Tüm aileler için geçerli değil elbette.
Hayatımdaki her şeyi değiştirdim.
Değişikliklere alışmam biraz zaman aldı.
Bu kış çok meşguldüm.
Taşındım ve yeni evim ile hayatıma alışmaya çalıştım.
Peki hep evde mi kalacaksın?
Hayır, sadece şimdilik evdeyim çünkü çok eğlenceli.
Ama sanırım bir sonraki kış bir filmde veya bir sahnede olurum.
Henüz hiçbir projem yok.
Santa Marinella'da bir villamız vardı. Orası bizim için bir cennetti.
Sanki orada doğmuş gibiydim. O evde büyüdüm.
Annemizle babamız ayrıldığında...
...babam o evi elinde tutamadı ve satıldı.
Bizim için bu korkunçtu.
Sanki cennetten kovulmuş Adem ile Havva gibi hissediyorduk.
Santa Marinella'yı terk etmek bizim için işte bu kadar kötüydü.
Sonra mucizeler gerçekmiş dedirten bir olay yaşandı.
Annem İsveç'de bir adası olan Lars ile tanıştı.
O ada müthişti. Orada inanılmaz mutluyduk.
Orayı kesinlikle çok sevmiştim. Annem de çok sevmişti.
Bazen hayatında biraz olsun durağanlık istiyorsun.
Hayatta her şey değişiyor. Büyüyoruz, ayrılıyoruz, iş değiştiriyoruz.
Ve şunu diyebileceğin bir yere ihtiyaç duyuyorsun...
"İşte hayatımda asla değişmeyecek bir şey."
Dannholmen. Lars'ın adası, gözlerden uzak.
Yaz aylarında her şey çok açık ve parlak olurdu.
Deniz, kaya, gökyüzü.
Buraya ilk geldiğim gün evin önünde oturmuştuk ve ona şöyle demiştim:
"Senin adanı sevdim."
Lars cevapladı: "Güzel, öyleyse evlenelim."
Hayatlarımızın belirli bir noktasında, artık ailemizden hiçbiriyle yaşamadık.
Ne annemle ne de babamla.
Çünkü tekrar evlendiler ve yeni bir düzen kurdular.
Çocuklar için bir ev oluşturdular ki benim için bu çok eğlenceliydi...
...çünkü oturma odasını kocaman bir oyun odasına çevirmiştik.
Koltuk yerine tenis masası vardı. Yumruklayabileceğin bir şey...
...ya da ne bileyim parmaklık tarzı bir şeyle dans ediyorduk.
Dans etmeyi çok severdim.
Ama kardeşlerimden bazıları normal bir oturma odası...
...olan daha geleneksel bir evde yaşamak istiyorlardı.
"Ona dokunma. Şunu yapma. Orayı dağıtma."
Ama annemle babam her gün evde olurdu.
6 yaşından itibaren annemle babamı her gün görmemeye başladık.
Annem Paris'de yaşıyordu, biz Roma'da yaşıyorduk. Gelebildiği zaman geliyordu.
Babamı pazar günü öğlen yemeği sırasında görüyorduk.
Gerçi pek gördüğümüz de söylenemez.
- Hayır, gelmezdi... - Ama arardı.
Bu doğru.
Telefon görüşmesi aynen şöyle olurdu, "Merhaba, iyi misin?"
"Güzel, şimdi telefonu Isa'ya ver. Selam, iyi misin? Güzel."
Telefon görüşmeleri aynen bu şekilde olurdu. Günde birçok kez hem de.
Annem eline imkan geçince hep uğrardı.
Tatil için Paris'e giderdik. Ya da bazen o gelirdi.
Onu çok özlerdim. Ona çok bağlıydım ve onu çok severdim.
Küçükken o gittiğinde ağlardım ve günlerce yemek yemediğim olurdu.
Ben de anne olduğumda anladım ki çocuklar annelerinin orada olmasına ihtiyaç duyarlar.
Onun yokluğu çok zordu.
Benim için ödül sayılabilecek, en sevdiğim anlar...
...zaman zaman üçümüzün annemizle uyuduğu o nadir anlardı.
Bana göre bu, dünyada olabilecek en güzel şeylerden biriydi.
Kariyerim benim için her zaman önemli olmuştu.
Onları küçükken yanıma almıştım.
Ama okula başladıkları zaman benim için çok zordu.
Bundan pişman olmuştum ama İtalyan çocuklarımın...
...bundan şikayetçi olduklarını pek sanmıyorum.
Her yeniden buluşmamızda çok mutlu oluyorduk.
Gelip anneleriyle görüşecekleri fikrini çok seviyorlardı.
Çalışmazken her ay İtalya'ya geri dönüyordum.
Ama eğer sahnedeysem, neredeyse 7 ay evden uzak oluyordum.
1 ay provayla geçiyordu, 6 ay ise performansımızı sergiliyorduk.
Ama mümkün olduğu her sürede beni görmeye geliyorlardı.
Sürekli kendime bunun olumlu yanlarından bahsediyordum.
Çocuklarım için "Dişlerini fırçala...
...uyku vakti, yarın okul var." diyen bir anne yerine...
...daha çok onların arkadaşları gibiydim.
Onlar için bir anneden çok...
...onların arkadaşlarıydım.
Annemin her zaman oyunculuk yaparken %100 mutlu olduğunu hissediyordum.
Bana göre işe gitmesi bizimle kalmasından daha iyiydi.
Çünkü aksi takdirde, annemiz ailesiyle mutlu görünmeye çalışan biri oluyordu.
Ama ailesiyle biraz da sıkıldığı aşikardı.
Sanırım diğer kardeşlerim için bazen bu durum acı verici olabiliyordu.
Onlar her şeyden önce gelmek istiyorlardı.
Bense onun neden böyle olduğunu anlıyor, ben de aynısını yapacağımı düşünüyordum.
Ben de onun kadar hayattan zevk alacağım.
Sevgili Mollie, çocuklarımı görmek için Roma'dayım.
Hayal bile edemeyeceğim en kötü şeyle karşılaştım.
Isabella'de omurga eğriliği varmış.
Bunu bir türlü anlayamıyorum. Çok sağlıklı görünüyor.
Bunu görmek benim için çok zordu.
Bana kalsa küçükken hasta olduğum için aralarında en şanslısı bendim.
Annem benimle olabilmek için 2 yıl çalışmaya ara verdi.
Sırt operasyonum sayesinde bundan faydalanmış oldum.
Çünkü asla ihmal edilmiş hissetmedim.
Acil bir durum olduğunda annem benimle olabilmek için çalışmaya son vermişti.
Lütfen bana bunun neyle ilgili olduğunu söyler misin?
İşimi bıraktım. Ya da Paris'de kalmayı tercih ettim diyelim.
- İşini mi bıraktın? - Evet.
- Neden? - Beni New York'a göndereceklerdi.
Ama Philip.
Ama falan duymak istemiyorum, hele de senden. Bir anlaşma yapalım olur mu?
Hayır Philip, bunu yapamazsın. Bunu yapmana izin veremem.
Bitmiştir.
Üzgünüm. Yerler kaygan.
Hadi dans et. İşte bu.
Bu yaşımdayken yapabileceğim ilginç şeyleri görmek istiyorum.
Bu nasıl göründüğünle alakalı değil, nasıl hissettiğinle alakalı.
Kendi yaşımda yaptığım şeye devam edecekmişim gibi geliyor.
Sanırım sinemayı çok ama çok severdi.
Ama belli bir yaşta,...
...45-50 yaşlarındaki kadınlar için pek senaryo yazmıyorlar.
Bunu yapabilecek kapasiteniz varsa sahneye çıkarsınız.
Oynayabileceği ve istediği filmlerde oynadı.
Sonra da tiyatro işi devraldı.
Elbette Lars da tiyatrodan gelen bir yapımcıydı.
Onu Londra'da izlediğim yurt genelinde ve çeşitli oyunlarda bir ay oynadı.
21 YILLIK YOKLUĞUN ARDINDAN, NEW YORK YENİDEN INGRID BERGMAN'I BAĞRINA BASIYOR
20li yaşlarımın başındaydım. Oyuncuların gazetesi Backstage'de biraz da olsa...
...bana yer verilmesine neden olan New York'da ilk ücret aldığım işti...
...ve Somerset Maugham'ın Ingrid Bergman'ın oynadığı...
...ve Sör John Gielgud'nun yönettiği The Constant Wife oyununa döndü.
Hayatım boyunca, ayaklarımın nasıl yere bastığını...
...ve onun ne kadar sıcak ve ona bağlandığımı asla unutamam.
Gösteri işinden bazı canavarlarla çalışabilirsem...
...diye düşündüğümde...
...bu da beni tüm işten vazgeçirirdi.
Hep zarif ve çok kibar olmuş Bayan Bergman'la çalışmak için.
Uzun yıllar boyunca abartılan, sakar biriydim...
...ve güzelliklerinde, bir kadın olarak güçlü birini görmek..
...benim için de çok anlamlıydı.
Önsezi falan da değil.
Onun kim olduğundan gurur duymak ve özgüven sahibi olmak.
Sanırım kendini çok rahat hissediyordu...
...Londra'da sahip olduğu, içindeki insan özüyle.
Oyuna devam etmek istemesinin...
...sebeplerinden biri de bu, Sör John.
Sahnede olmayı ve çalışmayı görmeye devam etmek istiyordu...
...tabii daha korunmuyordu, sanırım.
Esaslı bir arkadaşlıkları vardı, tıpkı Ruth Roberts gibi...
...kendisinin İngilizce dil koçu olur.
Ruth'u hatırlıyorum. Başından beri annesinin vekili olan Kay Brown'u hatırlıyorum.
Onu seçen kadındı.
Irene Selznick, David Selznick'in eşi.
Annemin en iyi arkadaşları...
...ve işle aile arasında köprü görevi gören insanlardı.
Çocukları hakkında çok konuşurdu.
- Senden ve sırtından da konuştu. - Sırt ameliyatı oldum.
Öteki kız kardeşinle ilgili konuştu...
...ve ablanla ilgili...
...ve onun çocuğuyla ilgili.
Bu onun ailesiydi. Onun en yakınıydı.
Bir şekilde, belki de bildiğinden çok...
...senden bahsetmiş olabilir.
Şaşırmıştım, hem annem hem de Irene Selznick ölmüştü...
...yazışmaları okumaya gittik...
...çünkü ilgi çekici bir şey var mı diye bakmak için tüm mektupları saklamışlardı...
...belki de bir defter ya da iki kadının çok güvendiği bir şey olur.
Mektuba baktık ve sadece çocuğuyla ilgiliydi.
- Evet. - Çok dokunaklıydı.
Ortada, işlerine aşırı derecede ilgi duyan iki kadın vardı.
Bu da beni şaşırttı.
Mektup, bize Hollywood'un iç dünyasını...
...sinemanın ve sahne oluşturmanın iç yüzüne dair bilgi verir sanmıştım.
Hiçbir şey yoktu. Hep çocuklar.
Film ve tiyatronun hayali dünyasına aitim. Ve ayrılmaya da niyetim yok.
Ingmar Bergman için uzun zamandır bir şeyler yapmak istiyordum.
Sonra onu yine Cannes'daki film festivalinde gördüm.
Jürideydim.
Çığlıklar ve Fısıltılar filmiyle geldi...
...ve ben de ona hatırlatayım dedim, cebine kısa bir mektup koydum.
Onlarla konuşmalıyız.
Uyar mı?
Onun gibi bir sanatçı tarafından yönetilmek...
...ve küçük bir aile birlikte çalışıyormuş gibiydi.
Oyuncularına çok yakın çalışır...
...ve ne istediğini bilmesine rağmen...
...önerilere açıktır ve oyuncuların içgüdüsel tepkilerinin...
...peşine düşmeye de çok isteklidir.
Buna dayandırarak geliştirir işte.
Asla şöyle demez...
"Benimle tartışmak senin işin değil."
Hayır, sizden daha fazlasını alacak...
...ve siz de ona istediğini geliştirmede yardım edeceksiniz.
Onunla olan ilişkiniz çok yakın bir ilişki o zaman.
Kızı bir geceyi...
...anneye "Hayatımı mahvettin.
Bana bak. Burada hiç olmadığın için bir şey yapamıyorum." diyerek geçirdiğinde...
Ondan nefret ettim, nefret... Bunu ona da söyledim.
Üç sayfalık bir monologdu.
Sonunda, kamera ona döner ve o da...
"Lütfen, özür dilerim. Yanımda kal. Lütfen beni sev." der.
Ingrid de "Onu söylemeyeceğim.
Onun suratını tokatlamak ve odayı terk etmek istiyorum." dedi.
Bu da facia oldu. Ingmar çok sinirlendi.
Bunu söylememeliydi. Çığlık attılar...
Koridora çıktılar ve filmin bittiğini anladık.
Olmayacak. Ingrid bunu yapamayacak.
Çığlıkları duyduk, sonra da sakinleşti.
Kapılar açılır. Tüm dahiliğiyle, Ingmar ve aktris gelir.
Tabii ki de Ingmar kazandı.
Benim de hislerim var.
Herkesin yaptığı gibi ben de başta tartıştım.
Zorum. Sahnelerden, diyaloglardan ve kurgudan tartışırım.
Hatırım için tartışmam.
Kendi kısmımı geliştirmeye çalıştığım şey bu değil.
Filmi, olayı herkes için geliştirmeye çalışıyorum.
En iyisinin olmasını istiyorum.
Bazen çok sakar oluyorum,...
...ve bir şeyi söylemenin ince yolunu falan da kullanmıyorum.
Çok açık ve dürüstüm, patavatsızlık yapıyorum.
Somurtmak istiyorsa...
Kız somurtmak istiyorsa, ondan istenmemesine rağmen...
Bana söyledi çünkü melek gibi olduğunu düşünmüştü.
Hep şöyle derdi: "Uygunum. Sıkı çalışırım."
Şöyle de derdi: "Çalışması en kolay insan benim."
Sonra da, Güz Sonatı'ndaki çalışmasından sonra, belgeseli izlemesi...
- Evet... - Eve geldi ve şunu dedi:
"Gerçekten çok zor birisiyim. Daha önce fark etmedim."
- Öyle... - Benim fikrim şöyle...
...ara sıra dürüstlüğünün kırıcı olduğunu fark ettiğini sanmıyorum.
Kızım piyano çaldığında, yakın plandan çekerim.
Anne kızını seyrediyor.
Onunla bir işim yok ama kızın çalışını seyretmesiyle ilgileniyorum.
Sonra Ingmar da "Onlarca çekim yapabilirdim,...
...aklında ne var?" dedi.
Ben de "Zavallı şu kızımı düşünüyorum,...
...hiç piyano çalamaz, değil mi?" dedim.
İşte küçük bir hata.
"Otururken tatlı ama iyi değildi." dedim.
Sonra o da "Tamamen yanlış düşünüyorsun." dedi.
Kızının piyano çalışını dinlemiyor bile.
Kızının bir piyanist olmadığını biliyor.
Kızı izliyor,...
...küçük bir kızken çayırda koşmasını...
...ve annesinin, kollarını açtığında ne kadar mutlu olduğunu hatırlar...
...küçük kız da onun kollarına koşar.
Bana düşünmenin farklı bir yolunu öğretti adeta.
İyi bir yönetmenin yapabildiği şey de budur.
Size düşünceyi verir, siz de onu planlarsınız.
Minik Eva'm.
- Tüm söyleyeceklerin bu kadar mı? - Hayır. Çok etkilendim.
- Beğendin mi? - Seni seviyorum.
Anlamıyorum. Başka bir parça çal. Zevkliymiş.
- Hata mı yaptım? - Hayır, hiç hata yapmadın.
Doğal olarak aktris olmayı denersin...
...aktörlerin aynı sıkıntıları yoktur.
Ama aktristler, tabii ki de, güzel olmayı...
...ve mümkün olduğu kadar genç olmayı severler.
Ama çok zordur. Biraz fazlasını sahnede yapabilirsiniz...
...seyirciye çok yakın olmadığınız yerde.
10-15 yıl genç görünebilirsiniz.
Ama ekranda yaşınızı gösterirsiniz.
Ve yapılan tüm makyajı silme cesareti gösterirseniz...
...bu sizin gerçek hayatta nasıl olduğunuzu gün yüzüne çıkarır.
Bana cesaret verdi. Ben de ona...
"Tanrım, hayranlarım beni böyle gördüğünde...
...hepsini kaybedeceğim." dedim.
Bana, "Merak etme. Sana yenilerini alırım." dedi.
Her şeyi saklardı. Her şeyi tutardı. Eşyalara tutkundu.
Saklar...
Bak, küçük bir kızken kullandığı pasaportu.
Kimin o yaşta kendi pasaportu vardı? Onun vardı ama.
Günlükleri vardı. Mektupları vardı.
Eşyaları saklardı. Okul evraklarını sakladı.
Çocuklarının okul evraklarını sakladı.
Ülkeden ülkeye taşınmasını düşündüğünüzde...
...bu yüzden bunu yapmıştı.
Göç etti, sonra yeniden göç etti, bir daha göç etti.
Birçok farklı yerde yaşadı, hepsini de sakladı.
Onu bavula koymuş, onunla çıkarmış ve ona bağlı kalmış.
Bu, onun aile yaşamı.
Bu şeyleri bir arada tutabilmek ve onlara sahip olmak...
...onun için sanki kemale ermekken evden aileyi ziyarete etmekle eş değer.
Ailesini görmek için eve gitmez...
...ama eşyalarını görmeye gitmek için sandıkları kullanabilir...
...bu da onlarla geçen yılları veya hayatını hatırlatabilir.
1973 yılında Indrid'e gögüs kanseri teşhisi konuldu.
Fakat bu hastalık onu, işlerini yapmasından alı koymadı.
1982 yılındaki oynadığı son filmide Golda Meir'e hayat verdi.
Ve birkaç ay sonra 67 yaşındayken hayata veda etti.
Hep bana "İşimin başında ölmek istiyorum." derdi.
Onun çalışkanlığı sadece anne olmak değildi.
Doğal biyolojik davranışıydı.
Ama seçimler. Bu, oyunculuktu.
Annemle ilişkim her zaman...
...sıkı fıkı olmuştur.
Ama takriben de tutarsızdı, neredeyse arkadaşlık gibi.
Hastayken ve acı çekerken...
...dikkatini dağıtmak ve onu eğlendirmek istedim ama nasıl yapacağımdan bihaberdim.
Yaptığım şey, ilgimi de çektiğinden dolayı...
...hayatının bölümlerini bana anlattırmak olurdu.
Geceleri hikâyeler ve anektodları anlatarak...
...ciddi olaylar hakkında kahkahalar atarak geçirdik.
Ona iyi gelirdi.
Bir yandan hastalığını unutmasına yardımcı oldu...
...ve sonunda ızdırap içindeydi...
...bir de insanlara onun hikâyesini...
...anlatmanın bir yolu da buydu.
Her zaman "Hiçbir şeyden pişman değilim." derdi.
Kızı olarak, canımı yaktı.
Hiçbir şeyden pişman değildi ama onu çok özledik.
Zor.
Kızı olarak, kendinizi benim yerime koyun.
Daha sonrasında...
...herkesin yüreğini, tutkularını takip ederek, kendisi olarak kendini...
...tatmin edecek şekilde kullanılması gerektiğini düşündüğünü anladım.
Bence bunu istedi.
İnsanlar hep...
..."Annenin olduğu Mommie Dearest kitabı olacak mı?" derdi.
Ben de "Hiçbirimiz ama hiçbirimiz bunu yapmayı hayal etmiyor." derdim.
Bunun için çok eğlenceliydi.
Oynadı. Bir oyuncuydu.
Bazen gerçek hayatıyla da oynadı.
Rüzgârın onu götürdüğü yere gitti.
Ama hâlinden memnundu.
Çocuklarının hissettiği tek şey...
...keşke daha çok olsaydı idi.
Keşke daha çok etrafımızda olsaydı diyorduk sadece.
Özlediğim şey anneliği veya kurabiye yapması değildi.
Onun varlığını özledim.
Nefis derecede eğlenceli ve cömert olduğu için...
Hayatım boyunca onu mumla aradım.
# Sesim, şafak #
# Ve orada yaşananlar #
# Sesim, renklerdir #
# Bizden bahseden kelimelerin şarkısını söylerim #
# Ve eflatun sisli günbatımı #
# Tek bir dizeyi söylerim #
# Kırılmaları söylerim #
# Aklından geçen her şey #
# Ve tüm hislerinin arasında #
# Birbirlerine sıkıca sarılmak zorundalar #
# Gölgelerin şarkısını söylerim #
# Ve orada yaşananlar #
# Açılışların şarkısını söylerim #
# Bizimle ilgili olan filmin şarkısını söylerim #
# Ve eflatun sisli günbatımı #
# Kalbimin isteğinin şarkısını söylerim #
# Oradaki sütunların #
# Ezicilerin şarkısını söylerim #
# Attığımız adımların şarkısını söylerim #
# Ve aramızdaki havanın #
# Zeminin şarkısını söylerim #
# Ve oradaki çizgilerin #
# Vücudun arzusunun şarkısın söylerim #
# Ateşin beklentileri #
# Cennet üzerimize kükrerken #
# Sonsuz, ebedidir #
# Sonsuz başlangıcı olan #
# aşkımızın şarkısını söylerim #
# Sesim, şafak #
# Ve orada yaşananlar #
# Açılışların şarkısını söylerim #
# Bizimle ilgili olan filmin şarkısını söylerim #
# Ve eflatun sisli günbatımı #
Çeviri: hasangdr, ismuta, Oktay Hanhan Canan Örmen, Kari Vaara